Tics

Wat zijn tics?

Tics zijn een vorm van herhaalde bewegingen of geluiden. Ze komen voor bij verschillende aandoeningen, waaronder het Tourette syndroom. Tics kunnen ook voorkomen als onderdeel van een functionele neurologische stoornis (FNS). In dat geval worden ze functionele tics genoemd. Mensen met het Tourette-syndroom kunnen daarnaast ook functionele tics ontwikkelen.

Tics worden omschreven als plotselinge, snelle en terugkerende bewegingen of geluiden die niet ritmisch zijn.

Een tic wordt complex genoemd wanneer deze uit meerdere eenvoudige bewegingen bestaat. Soms gaat het om een combinatie van verschillende bewegingen of geluiden tegelijk.

Welke symptomen passen bij functionele tics?

Er zijn veel overeenkomsten tussen functionele tics en tics bij andere aandoeningen, zoals het Tourette syndroom. Toch zijn er ook belangrijke verschillen.

Bij jonge kinderen van 4 of 5 jaar komen lichte tics best vaak voor. Op een basisschool met 400 leerlingen hebben ongeveer 10 tot 20 kinderen wel eens tics. Meestal worden deze minder naarmate kinderen ouder worden. Op de middelbare school heeft nog ongeveer 1% tics.

Het Tourette-syndroom begint bijna altijd in de vroege kinderjaren.
Functionele tics beginnen meestal later, vaak na het 10e of 11e jaar. Ze kunnen ook voor het eerst bij volwassenen ontstaan. Dit is een belangrijk verschil.

Functionele tics vallen onder een functionele neurologische stoornis (FNS). Daarbij is er een probleem met het bewust aansturen van bewegingen, terwijl automatische bewegingen wel normaal kunnen zijn.

Soms heeft iemand alleen Tourette, soms alleen functionele tics, en soms een combinatie van beide. Dat onderscheid is belangrijk, omdat de behandeling kan verschillen. Medicatie die helpt bij Tourette werkt bijvoorbeeld niet altijd bij functionele tics.

Bij kinderen en jongeren komt een combinatie vaker voor. Bij volwassenen zien we vaker alleen functionele tics.

Soms zijn er zogenaamde tic-aanvallen: dan volgen de tics elkaar langere tijd achter elkaar op. Dit gebeurt vooral bij jongeren met zowel Tourette als functionele tics.

Hoe wordt de diagnose gesteld?

Het stellen van de diagnose functionele tics is niet eenvoudig. Meestal is een neuroloog nodig die veel weet van het Tourette syndroom en andere oorzaken van tics.

Zowel een functionele neurologische stoornis (FNS) als Tourette zijn aandoeningen waarbij er een probleem is met het bewust aansturen van bewegingen. Bij beide kunnen de klachten veranderen door afleiding of door wat iemand zegt of verwacht.

De neuroloog kijkt naar een combinatie van typische kenmerken en beoordeelt op basis daarvan wat het meest waarschijnlijk is.