FNS en Stemmingsstoornissen

Wat is de relatie?

Mensen met een functioneel neurologische stoornis (FNS) hebben vaak ook last van stemmingsstoornissen zoals angst, paniekaanvallen of depressie. Dit betekent niet dat FNS puur “psychisch” is, maar wel dat mentale kwetsbaarheid en stress een belangrijke rol kunnen spelen in het ontstaan en in stand houden van klachten.

Het is belangrijk te weten dat ook mensen met andere neurologische ziekten (zoals MS of Parkinson) vaak angst of depressie hebben. Bij FNS is dat dus niet anders: het betekent niet dat de klachten worden ingebeeld, maar dat lichaam en geest sterk met elkaar verweven zijn.

Angst en paniek

Angst en paniekaanvallen komen veel voor bij mensen met FNS, vooral bij Functionele Aanvallen. Soms treden paniekverschijnselen direct vooraf aan een aanval.
Tijdens een paniekaanval kunnen mensen hartkloppingen, ademnood, duizeligheid, trillen of een gevoel van onwerkelijkheid (dissociatie) ervaren. Bij FNS kan die dissociatie “blijven hangen”, waardoor bijvoorbeeld een lichaamshelft gevoelloos of zwak wordt.
De meest voorkomende oorzaak van angst bij FNS is angst voor de klachten zelf: “Wat is er mis? Word ik invalide? Gelooft iemand mij wel?”

Somberheid en depressie

Depressie komt vaak voor bij FNS. Rond de 30 en 50% bij volwassenen met functionele aanvallen en 20–40% bij mensen met functionele bewegingsstoornissen.
Somberheid ontstaat vaak door de impact van FNS: verlies van werk, onbegrip uit de omgeving, en voortdurende onzekerheid.
Depressie kan zich ook uiten zonder duidelijke somberheid, bijvoorbeeld door verlies van interesse, vermoeidheid, prikkelbaarheid, slechte concentratie, slaapproblemen of veranderingen in eetlust.

Posttraumatische stress (PTSS) en andere psychische klachten

PTSS komt bij 20–30% van mensen met FNS voor, vooral bij functionele aanvallen. De meeste mensen met FNS hebben géén voorgeschiedenis van seksueel of fysiek trauma.
Onderzoek laat wel zien dat stress-, verwaarlozing, verlies of relationele problemen op de kinderleeftijd belangrijk kunnen zijn.
Andere psychiatrische stoornissen zoals persoonlijkheidsstoornissen, dwang- en bipolaire stoornis komen minder vaak voor, maar kunnen wel bijdragen aan complexiteit.

Belangrijk om te weten

Stigma is een groot probleem: angst en depressie betekenen niet dat iemand “zwak” is of “zich aanstelt”. Het zijn echte, behandelbare aandoeningen die net zo serieus genomen moeten worden als elke andere complicatie bij FNS

Het hebben van angst, paniek of depressie betekent niet dat dit de oorzaak van FNS is. Vaak is het een gevolg of een versterkende factor.
Psychiatrische co-morbiditeit voorspelt vaak een zwaarder beloop en meer beperkingen, maar ook: als deze problemen goed behandeld worden, verbeteren vaak óók de functionele klachten.