Functionele Blaasklachten

Wat is het?

Functionele blaasklachten zijn problemen met plassen die niet verklaard worden door schade aan de blaas, nieren of zenuwen. In plaats daarvan gaat er iets mis in de samenwerking tussen hersenen, zenuwbanen en de blaasspieren. Daardoor kunnen klachten ontstaan zoals vaak of heel dringend moeten plassen, moeite met leegplassen of zelfs helemaal niet kunnen plassen.

Deze klachten komen opvallend vaak voor in combinatie met FNS of andere aanhoudende klachten, zoals prikkelbare darm syndroom of fibromyalgie.

Welke klachten komen voor?

Mensen met functionele blaasklachten kunnen één of meer van de volgende klachten ervaren:

• Opslagproblemen: vaak moeten plassen, nachtelijk plassen, plotselinge aandrang (urgentie), ongewild urineverlies.
• Ledigingsproblemen: aarzelend of onderbroken plassen, trage straal, persen, gevoel dat de blaas niet leeg is, of dubbel moeten plassen.
• Urineretentie: de blaas vult zich maar het lukt niet om te plassen (als dit chronisch is wordt het ook wel Fowler’s syndroom genoemd).
• Sommige mensen ervaren een overactieve blaas (detrusorinstabiliteit), waarbij de blaasspier te actief samentrekt. Dit geeft frequente aandrang en plassen, vergelijkbaar met het prikkelbare darmsyndroom – maar dan van de blaas.

Hoe ontstaat het?

Bij functionele blaasstoornissen lijkt die balans in de aansturing van de blaas door het zenuwstelsel verstoord. Het komt vaker voor bij mensen met ander aanhoudende klachten zoals prikkelbare darm, fibromyalgie en chronisch vermoeidheidssyndroom. Mogelijk delen ze een gemeenschappelijk mechanisme van ontregelde netwerken in aansturingen door het zenuwstelsel.

Hoe vaak komt het voor?

• Bij patiënten met functionele bewegingsstoornissen ervaart circa 20% klachten van de urinewegen, meestal passend bij overactieve blaas.
• Chronische idiopathische urineretentie (Fowler’s syndroom) komt vaak voor samen met FNS en andere aanhoudende klachten en meer dan driekwart ervaart ook angst of depressie

Diagnose

De uroloog en neuroloog onderzoeken samen of er een onderliggende oorzaak is, zoals prostaatproblemen, neurologische ziekten of vernauwingen van de plasbuis. Vaak worden een blaasdagboek, flowmeting en urodynamisch onderzoek gedaan. Wanneer geen structurele verklaring wordt gevonden, en er positieve kenmerken voor FNS gevonden zijn, kan de diagnose functionele blaasklachten gesteld worden.

Behandeling

De behandeling richt zich op meerdere niveaus:

• Bekkenfysiotherapie en continentiezorg, voor verbetering van controle over bekkenbodemspieren.
• Leefstijladviezen, zoals vochtregulatie, toilettraining en stressreductie.
• Psychologische ondersteuning, gezien de hoge prevalentie van comorbiditeit met angst, depressie en stress.
• Sacrale neuromodulatie, bewezen effectief bij Fowler’s syndroom
• Medicatie die de blaasspier ontspant (bij overactieve blaas).

Belangrijk is dat patiënten begrijpen dat de klachten echt zijn, ook al is er geen schade zichtbaar op scans. Het gaat om een ontregeling in de samenwerking tussen zenuwstelsel en spieren, en die samenwerking is vaak wél te beïnvloeden.