Functionele Spraak- en Slikstoornissen
Functionele spraak- en slikstoornissen komen soms losstaand, maar meestal in combinatie met andere functionele symptomen voor. De meest voorkomende zijn:
Onduidelijke spraak (dysartrie)
Onduidelijke spraak (dysartrie) kan op en af aanwezig zijn. Het kan klinken als een dronkenmansspraak zonder dat er alcohol gedronken is. Soms kunnen de klachten toenemen bij vermoeidheid en dient er door een neuroloog een onderscheid met bijvoorbeeld een spierziekte gemaakt te worden. Door het doen van neurologische testen kan er goed onderscheid gemaakt worden tussen de verschillende soorten oorzaken.
Stotterende spraak
Iemand zonder een verleden van stotteren, kan zomaar een stotterende spraak krijgen. De spraak kan aarzelend zijn, vaak met pauzes midden in woorden in plaats van aan het einde. Er kan aan het begin van elk woord een aarzeling optreden. Een andere mogelijkheid is een 'telegrammatische' spraak, waarbij woorden als 'en' of 'de' uit de zin worden weggelaten.
Woordvindstoornis
Dit is eerder een symptoom van het 'denken' (cognitief) dan van de spraak. Er is te merken dat:
- Er wordt gezocht naar het juiste woord, maar het lukt maar niet
- Er worden woorden door elkaar gehaald in een zin
- Woorden komen er verkeerd uit of als onzinwoorden, bijvoorbeeld:
'waar is het treinperron' in plaats van 'treinstation'
'Ik moet de cheque bij de plank inleveren'
Fluisterende spraak/heesheid (dysfonie)
Dit klinkt als de spraak die mensen hebben bij keelontsteking, maar het wordt niet veroorzaakt door een keelontsteking of een andere zichtbare afwijking aan de stembanden en het duurt veel langer. Dit wordt vaak functionele dysfonie genoemd. Het wordt meestal onderzocht door een KNO-arts (keel-, neus-, oorarts) om er zeker van te zijn dat er geen aanwijsbare oorzaak is. Het kan komen en gaan en soms zelfs worden getriggerd door een ontsteking, maar de stembanden 'vergeten' goed te functioneren nadat het virus is verdwenen.
Soms kunnen mensen hun spraak volledig verliezen; dit wordt functionele afonie genoemd. Soms voelt het makkelijker om in bepaalde situaties te spreken dan in andere.
Buitenlands accent syndroom
Een ander zeldzaam functioneel spraakprobleem is het zogenaamde buitenlands accentsyndroom. Dit kan worden veroorzaakt door verschillende neurologische aandoeningen, maar kan ook een functioneel neurologisch symptoom zijn of onderdeel van een functionele neurologische stoornis. Wanneer de 'melodie' van de spraak misgaat, kan het klinken alsof iemand een nieuw accent heeft. Bij FND kan dit probleem zich ontwikkelen tot een volledig gevormd accent van een ander land of een andere regio. Dit kan iemands identiteitsgevoel veranderen en zichzelf in stand houden.
In 2019 is er in Edinburgh onderzoek gedaan naar het buitenlands accentsyndroom, onder leiding van Laura McWhirter en met de hulp van Nick Miller, hoogleraar logopedie aan de Universiteit van Newcastle. Het artikel is te vinden via deze link.
Slikproblemen (globus gevoel)
Als iemand met FNS ook slikproblemen heeft, wordt doorgaans het gevoel ervaren dat er iets vastzit in het bovenste deel van de keel. Dit kan zelfs voorkomen wanneer er niets wordt doorgeslikt, maar kan het slikken wel bemoeilijken. Dit symptoom wordt vaak globus of globus pharyngis genoemd. Slikproblemen worden meestal eerst onderzocht door een KNO-arts (oor-, neus- en keelarts) om te controleren of er geen aanwijsbare oorzaak is. Mensen met globus hebben vaak ook last van zure reflux, wat ook behandeld kan worden, hoewel het niet de enige oorzaak van het symptoom is.
Hoest
Er zijn veel oorzaken voor hoesten. Functioneel hoesten kan een luide, blaffende hoest zijn of een kriebelhoest, een overgevoelige hoest. Hoesten wordt meestal eerst onderzocht door een longarts om er zeker van te zijn dat er geen andere aandoening van de luchtwegen aanwezig is.
Hoe wordt de diagnose gesteld?
Bij functionele spraak- en slikproblemen zijn de delen van het zenuwstelsel die de spraak en het slikken regelen niet beschadigd of ontstoken, maar de functie is niet goed.
De neuroloog of KNO-arts of longarts kan meestal de diagnose stellen nadat hij het verhaal over de klachten gehoord heeft en lichamelijk onderzoek heeft gedaan. Soms worden er ook scans afgesproken om andere oorzaken uit te sluiten.
Logopedisten (soms ook wel spraak- en taaltherapeuten genoemd) hebben specifieke expertise in het onderzoeken van spraak en slikken en zijn soms ook betrokken bij het stellen of bevestigen van de diagnose.
Is er behandeling mogelijk?
De soort behandeling hangt af van de aard van uw symptomen. Een gespecialiseerde logopedist of fysiotherapeut kan hierbij helpen.
https://neurosymptoms.org/wp-content/uploads/2021/07/jnnp-2021-326767.full_.pdf